کتاب حقوق فناوری اطلاعات: مقدمه ای بر تجارت الکترونیک (مطالعه تطبیقی)

مولف: طاهر حبیب زاده

ناشر مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی ایران

 لینک دانلود مستقیم

اثر حاظر مشتمل بر هفت فصل است. در فصل اول کلیاتی از حقوق فناوری اطلاعات و اهم حوزه های حقوقی درگیر با فناوری اطلاعات مورد بررسی قرار می گیرد. در فصل دوم برای تبین مباحث و موضوعات حوزه تجارت الکترونیکی و ترسیم کلی فضای مجازی در ذهن خواننده، ابتدا کلیات تجارت الکترونیکی، معاملات الکترونیکی و سپس انواع و شیوه های انعقاد آنها بررسی می شود. وضعیت فعلی جمهوری اسلانی ایران در حوزه تجارت الکترونیکی موضوع فصل سوم است. همچنین موانع و راهکارهای فنی و حقوقی توسعه حقوق تجارت الکترونیکی در ایران نیز در این فصل مورد بررسی قرار می گیرد. در فصل چهارم قانونگذاری و فعالیت های حقوقی در حوزه تجارت الکترونیکی در عرصه بین المللی و منطقه ای بررسی می شود. قانونگذاری در سطح ملی به­ویژه در سیستم های حقوق مورد بحث (ایران، انگلیس و آمریکا) موضوع فصل پنجم است. هدف اینست که به نگاه به تلاش های ملی و جهانی در عرصه قانون گذاری، تلاش های قانونگذار ایران در قیاس با دیگر کشورها ارزیابی و از دیدگاه آنها برای رفع خلاء و نقاط ضعف استفاده شود. در فصل ششم اصطلاحات به کار رفته در قوانین تجارت الکترونیکی مورد توجه قرار گرفته است تا در خلال مباحث از باز تعریفی آنها خودداری گردد. همچنین با توجه به اینکه اثر حاضر یک تحقیق حقوقی تطبیقی است، لذا در فصل هفتم مروری بر روش انجام مطالعات حقوقی تطبیقی صورت گرفته و علت انتخاب سیستم های حقوقی بحث شده است. در ادامه نیز نقشه راهی برای حل مسائل حقوقی در فضای مجازی ارائه شده است که به عنوان یک راهنمای کلی برای محققان این حوزه سودمند خواهد بود. از این نقشه در مجلدات بعدی بسیار استفاده خواهد شد.

این کتاب در اصل جلد اول از مجموعه سه جلدی کتاب چاپ شده است که لینک آن برای دانلود قرار داده شده است.

 

فصل اول کلیات


مروری بر تاریخچه ارتباطات بشری

ارتباطات سنتی

ارتباطات مدرن (وبگاه، نامه الکترونیکی و اتاق گفتوگو)

تاریخچه اینترنت

تاریخچه اینترنت در ایران

مراکز ارائه دهنده خدمات اینترنتی

استفاده دوگانه اینترنت در عرصه های مختلف

مدیریت جهانی اینترنت: گامی به سوی تدوین حقوق بین الملل اینترنت

چندآمار از توسعه اینترنت اینترنت و اشاره به جایگاه ایران در سطح منطقه و جهان

مقدمه ای بر حقوق فناوری اطلاعات  و تقسیم بندی حوزه های مربوطه

حقوق رایانه یا حقوق فناوری اطلاعات؟

آیا حقوق رایانه بنای حقوقی جدیدی است؟

تقسیم بندی حوزه های حقوقی مرتبط با فناوری اطلاعات

معاملات تکنولوژی، خدمات و تجهیزات رایانه ای

تجارت الکترونیک

جرائم رایانه ای یا اینترنتی

حمایت و حفاظت از حقوق مالکیت فکری در فضای مجازی

حمایت و حفاظت از اطلاعات شخصی و حریم خصوصی اشخاص در فضای مجازی

خلاصه فصل اول


فصل دوم مقدمه ای بر تجارت الکترونیکی


دنیای کنونی دنیای Eهاست

تاثیر ارتباطات مدرن بر دنیای تجارت: ظهور تجارت الکترونیکی

مروی کوتاه بر ظهور تجارت الکترونیکی

تعاریف تجارت الکترونیکی و حقوق تجارت الکترونیکی

تمییز بین تجارت الکترونیکی و تجارت اینترنتی: انتخاب اصطلاح مورد نظر

تجارت الکترونیکی محض (خالص) در مقابل تجارت الکترونیکی جزئی

تجارت الکترونیکی و نقش آن در توسعه اقتصادی

مزایا و معایب تجارت الکترونیکی و موانع موجود

جلب اعتماد و ایجاد امنیت دو موضوع اصلی در تجارت الکترونیکی

اعتماد در تجارت الکترونیکی

امنیت در تجارت الکترونیکی

معاملات الکترونیکی

قرارداد الکترونیکی و تعریف آن

انواع معاملات الکترونیکی به اعتبار طرفین آنها

معامله تاجر با تاجر

معامله تاجر با مصرف کننده

معامله تاجر با تاجر با مصرف کننده

معامله مصرف کننده با تاجر

معامله مصرف کننده با مصرف کننده

معامله بین  سازمانی (درون شرکتی)

معامله تاجر با مستخدم

تجارت تعاونی

تجارت الکترونیکی غیر تجارتی

معامله دولت با تاجر

معامله تاجر با دولت

معامله دولت با دولت

معامله دولت با شهروندان

معامله شهروندان با دولت

معامله دولت با مستخدم

معامله سیار یا متحرک

تجارت مبادله ای

روش های مختلف انعقاد قراردادهای الکترونیکی

شبکه ارتباطی بسته

تبادل الکترونیکی داده ها

شبکه های ارتباطی باز: اینترنت

نامه الکترونیکی

وب­سایت

اتاق گفتوگو

تقسیم بندی روش­های ارتباطی و اهمیت آن

شیوه های ارتباطی مادی و غیر مادی

شیوه های ارتباطی فوری و غیر فوری

خلاصه فصل دوم


فصل سوم وضعیت تجارت الکترونیکی در

ایران


تجارت الکترونیکی در آینه تصمیمات حکومتی

قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مصوب 1379

سیاست تجارت الکترونیکی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1381

قانون تجارت الکترونیکی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1382

قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مصوب 1383

برنامه جامع توسعه تجارت الکترونیکی مصوب 1384

قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران 1390-1394

طرح جامع دولت الکترونیک مصوب 1389

نتیجه

موانع و راهکارهای توسعه تجارت الکترونیکی

فقدان آگاهی اعتماد و بستر فرهنگی لازم در بین عموم برای توسعه تجارت الکترونیکی

کمرنگ شدن دولت الکترونیکی در مفهوم حقیق آن

دیواری بلند بین بانک داری سنتی و تجارت الکترونیکی

کاستی در حوزه تجارت الکترونیکی

سایر موانع

نتیجه

خلاصه فصل

 

فصل چهارم قانونگذاری در حوزه تجارت

الکترونیکی در سطح بین المللی و منطقه

ای


لزوم قانونمند کردن تجارت الکترونیکی

خصیصه قانونگذار و حقوق دان موفق در فضای سایبر

سازمان های بین المللی فعال در عرصه قانونمند کردن تجارت الکترونیکی

آنسیترال

برخی ویژگی های کنوانسیون و قانون نمونه

قانون نمونه تجارت الکترونیکی مصوب 1996

قانون نمونه امضاهای الکترونیکی مصوب 2001

رابطه قانون نمونه تجارت الکترونیکی و قانون نمونه امضاهای الکترونیکی

کنوانسیون استفاده از ارتباطات الکترونیکی در قراردادهای بین المللی

تاثیر مقررات آنسیترال در حوزه تجارت الکترونیکی در قوانین داخلی دولت ها

سایر سازمانهای فعال در عرصه جهانی

شورای اتحادیه اروپا

سازمان توسعه و همکاری اقتصادی

اتاق بازرگانی بین المللی

سازمان تجارت جهانی

سازمان جهانی مالکیت معنوی

خلاصه فصل چهارم


فصل پنجم قانون گذاری در سطح ملی


مروری بر دو نظام حقوقی کامن لا و نوشته

انگلستان

آمریکا

ایران

قوانین مصوب در حوزه تجارت الکترونیکی در سیستم­های حقوقی مورد بحث

آمریکا

یوسیتیا مصوب 1999

قانون یوتا مصوب 1999

قانون امضاهای الکترونیکی در تجارت ملی و جهانی مصوب 2000

انگلستان

قانون ارتباطات الکترونیکی  مصوب 2000

مقررات تجارت الکترونیکی مصوب 2002

قانون امضاهای الکترونیکی مصوب 2002

مقررات حمایت از مصرف کنندگان معامله از راه دور مصوب 2000

ایران

قانون تجارت الکترونیکی ایران مصوب 1382 شمسی، 2003 میلادی

سایر قوانین در حقوق ایران

مختصری درباره قوانین مصوب در دیگر کشورها

فرانسه

آلمان

کانادا

استرالیا

مالزی

هند

ژاپن

سنگاپور

کشورهای عربی

عمان

عربستان سعودی

اردن

قطر

امارات متحده عربی

مصر

خلاصه فصل پنجم


فصل ششم بررسی مهم­ترین اصطلاحات

قوانین تجارت الکترونیکی


داده پیام

تعریف

داده پیام، قلب تجارت الکترونیکی

ارجاع در داده پیام

ضرورت ارجاع در داده پیام و در دسترس بودن آن

ارتباط الکترونیکی

اصل­ساز و مخاطب

واسطه

سیستم اطلاعاتی و سیستم اطلاعاتی مطمئن

واسط بادوام

شخص

قرارداد از راه دور

خلاصه فصل ششم


فصل هفتم مروری بر مطالعات تطبیقی


چند نکته در مطالعه تطبیقی

علل گرایش اولیه به مطالعه تطبیقی

هدف نهایی بدست آمده از مطالعه تطبیقی

روش تحقیق

معیارهای انتخاب موضوع مناسب

نحوه یافتن مباحث مرتبط با موضوع مورد تحقیق در سیستم حقوقی خارجی مورد نظر

انتخاب سیستم حقوقی مناسب

مطالعه سیستم های حقوقی مناسب

مطالعه سیستم ای منتخب

نحوه مرتب کردن مطالب در طول تحقیق

علت انتخاب سیستم­های حقوقی مورد بحث و هدف ما از مطالعه تطبیقی

ارائه نقسه راه برای حل مسائل حقوقی در فضای مجازی

شیوه اول: اعمال عین قوائد و اصول حقوقی سنتی

شیوه دوم تعمیم و بسط قواعد و اصول حقوقی سنتی با توجه به ماهیت فضای مجازی یا تاسیس فرضه های حقوقی

شیوه سوم: تغییر ماهوی مبانی سنتی یا تاسیس بنای حقوقی جدید

خلاصه فصل هفتم


نقد اول


ضرورت بازبینی در قانون تجارت الکترونیکی ایران

بازنگری ماده (2) راجع به دامنه اعمال قانون تجارت الکترونیکی

لزوم ارائه معیارهای عملی برای تفسیر قانون

ضرورت توسعه دامنه ماده 4

ادغام تعاریف و اصطلاحات مرتبط

ارجاع به امضای الکترونیکی در قالب داده پیام

اجتناب از اتخاذ دیدگاه دگانه در پذیرش اصل بی طرفی تکنولوژی

عدم اعمال شرایط دشوار در اعتباربخشی به موضوع ارجاع در داده پیام

توجه به تعریف واسطه به طور مستقل

بازنگری در تعریف "شخص" و اجتناب از مغایرت با تعریف "اصل ساز"

ادغام تعاریف اصطلاح "سیستم رایانه ای" و "سیستم اطلاعاتی"

تصریح به قراردادهای الکترونیکی از راه دور

تصریح به روزهای تعطیلی و کاری در بیان حق انصراف

پیوست ها

پیوست1: قانون نمونه تجارت الکترونیکی آنسیترال 1996

پیوست2: کنوانسیون ارتبطات الکترونیکی آنسیترال 2005

پیوست 3: قانون تجارت الکترونیکی ایران مصوب 1382

علائم اختصاری

منابع و ماخذ